دقت در انجام خدمات 26
پاسخگویی به نیازهای مشتریان 27
کارآمدی فناوری اطلاعات 27
اتوماسیون اداری27
مزایای اتوماسیون اداری28
معایب اتوماسیون اداری28
کاربردهای اتوماسیون اداری28
دریافت و پرداخت الکترونیک 28
بانکداری مجازی و اینترنتی 29
آراستگی فضا و محیط شعبه29
موفقیت فیزیکی و مکان استقرار شعبه 29
بخش دوم- پیشینه تحقیق30
تحقیقات انجام گرفته در خارج کشور30
تحقیقات انجام شده در داخل کشور 31
جمع بندی و نتیجه گیری 35
فصل سوم- روش انجام تحقیق
مقدمه 36
نوع تحقیق از نظر هدف و ماهیت روش 36
جامعه آماری36
گروه نمونه و روش نمونه گیری 36
روش گردآوری اطلاعات 37
ابزار گردآوری داده ها37
روایی و پایایی ابزار اندازه گیری 37
متغیرهای پژوهش 39
روشهای آماری تجزیه و تحلیل داده ها 40
ب- روش AHP(فرآیند تحلیل سلسله مراتبی گروهی)40
ارزیابی فرآیند تحلیل سلسله مراتبی 40
ساختن درخت سلسله مراتبی42
هدف- معیارها- زیرمعیارها- گزینه ها 42
محاسبه وزن 43
روش های محاسبه وزن نسبی44
روش بردار ویژه 45
محاسبه وزن نهایی46
محاسبه نرخ ناسازگاری 46
ماتریس سازگار و خصوصیات آن 47
ماتریس ناسازگار و خصوصیات آن 47
الگوریتم محاسبه ناسازگاری یک ماتریس49
الگوریتم محاسبه نرخ ناسازگاری یک سلسله مراتبی49
جمع آوری اطلاعات 50
فصل چهارم- یافته های پژوهش
مقدمه 51
تجزیه و تحلیل سوالات پژوهش51
فصل پتجم- بحث و نتیجه گیری
نتیجه گیری59
مقایسه نتایج پژوهش با سایر تحقیقات دیگر60
محدودیت های تحقیق61
1- محدودیت خارج از کنترل محقق61
2- محدودیت تحت کنترل محقق61
پیشنهادها62
منابع و ماخذ65
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1- مطالعات انجام گرفته مرتبط داخلی و خارجی 34
جدول شماره 3-1- نرخ ناسازگاری39
جدول شماره 3-2- مقادیر ترجیحات برای مقایسه های زوجی44
.جدول شماره3-3- شاخص ناسازگاری ماتریس تصادفی48
جدول 4-1- شاخص های ابتدایی قابل سنجش مولفه های موثر بر موفقیت شعب بانک
ملی استان52
جدول شماره 4-2- شاخص های نهایی قابل سنجش هر یک از مولفه های موفقیت 53
جدول 4-3- میانگین هندسی مقایسات زوجی55
جدول 4-4- رتبه و وزن شاخص های موفقیت 56
جدول 4-5- رتبه بندی مولفه های پنج گانه موفقیت بر تجهیز منابع مالی57
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار 3-1- یک نمونه کلی از یک درخت سلسله مراتبی42
چکیده
بانک ها یکی ازنهادهای موثر در رشد اقتصادی هستند. این بنگاههای اقتصادی با جذب سپرده های مردم و سرمایه گذاری در پروژه های اقتصادی موجب اشتغالزایی در جامعه و نقش مهمی در تولید ملی ایفا می کند. بانک ها به منظور مقابله با تهدیدات و استفاده از فرصت ها لازم است از طریق شناسایی ظرفیت های داخل (سهامداران)در جهت افزایش سرمایه بوده و یا از طروق مختلف جهت تجهیز منابع مالی خود تلاش می کنند.از این رو هدف کلی تحقیق شناخت مولفه های موثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی است .که در این راستا سوالات تحقیق به شرح ذیل است:مولفه های موثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی کدامند؟ ترتیب اثرگذاری آنها چگونه است ؟
نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی است و از نظر روش توصیفی پیمایشی می باشد و جامعه آماری آن شامل 16 نفر از روسای درجه یک بانک های ملی شعب استان مازندران می باشند .ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بازوبسته (مقایسه های زوجی)است که پس از توزیع و تکمیل آن توسط پاسخ دهندگان ، جمع آوری گردید.سپس داده های آن به روش آمار توصیفی مورد بررسی قرار گرفت . ضمناً از تکنیک AHP جهت رتبه بندی متغیرهای پژوهش استفاده شد.
یافته های پژوهش نشان می دهد مولفه کارآمدی فناوری اطلاعات،رضایت مشتریان ، کارآمدی مدیریتی ، عوامل محیطی و کارآمدی منابع انسانی بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی به ترتیب تاثیرگذار می باشند.
مقدمه
انسان از دیرباز در اندیشه استفاده مفید، کارا و ثمر بخش از توانایی ها، امکانات و منابع در دسترس خود بوده است. در عصر کنونی این امر بیش از هر زمان دیگری مورد توجه بسیاری از سازمان های کسب و کار قرار گرفته است. چرا که آنان از یک سو با محدودیت در منابع مواجه بوده و از سوی دیگر به دلیل تنوع نیازها با فرصت ها و تهدیداتی جزیی مواجه هستند. آنها چگونه می توانند تهدیدات را تبدیل به فرصت نمایند؟ و برای برون رفت از این تنگنا ها چه اقدام ثمر بخشی باید انجام داده تا منابع خود را بدرستی استفاده کنند.
یکی از این سازمان های کسب و کار بانک ها می باشند. بانک ها با جذب منابع مالی مردم در قالب سپرده های مختلف فرصت های جدید را برای خود در بازار پول ایجاد نموده و از طریق سرمایه گذاری های اساسی نقش خود را در توسعه اقتصادی ایفا می نمایند.
برای درک بیشتر از موضوع تحقیق ، در این فصل ابتدا به بیان مسأله و اهمیت و ضرورت تحقیق آن پرداخته و سپس مدل مفهومی ، اهداف و سوالات تحقیق ارائه شد. سپس هر یک از واژه و اصطلاحات تعریف گردید.
بیان مسأله
بانک ها یکی از نهادهای مؤثر در رشد اقتصادی هستند. این بنگاه های اقتصادی با جذب سپرده های مردم و سرمایه گذاری آن در پروژه های اقتصادی موجب اشتغالزایی در جامعه شده و نقش مهمی در تولید ایفا می کنند. بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار با اخذ تصمیمات مدیریتی در جهت ساماندهی حجم پول در جامعه بوده واز طریق سیاست های پولی مناسب در تنظیم بازار پول نقش آفرینی می نمایند. از سوی دیگر نهادهای مزبور به منظور رقابتی نمودن بانک های دولتی اقدام به تأسیس بانک های خصوصی و به ساماندهی مؤسسات اعتباری و مالی پرداخته اند. تا پاسخ گوی نیازهای متنوع جامعه باشند.همچنین بانک ها به منظور مقابله با تهدیدات و استفاده از فرصت ها لازم است از طریق شناسایی ظرفیت های داخل (سهامداران) در جهت افزایش سرمایه بوده و یا از طریق جذب مشتریان در تجهیز منابع مالی خود تلاش نمایند. علی رغم بکارگیری روش های جدید از سوی بانک متأسفانه به دلیل ساختاری از جمله ارائه سود مشابه در بانک های دولتی و خصوصی رقابت آنان با مشکل مواجه شده و در واقع برای سپرده گذاران این ذهنیت را بوجود آورده که تفاوت آشکاری در ارائه تسهیلات از سوی آنان مشاهده نمی شود. و این پدیده می تواند فضای رقابتی آنان را با آسیب های جدی مواجه نماید. بویژه افزایش هزینه های جاری بانک ها خود مزید علت شده که ضرورت تغییر از سوی آنان را دوچندان کرده است. تمهیدات لازم برای برون رفت از این تهدیدات چیست؟ آنان چگونه می توانند با سازو کارهای مدیریتی ضمن کاهش هزینه ها موجبات موفقیت خود را در تجهیز منابع مالی فراهم نمایند؟
از سوی دیگر آخرین داده های ثبت شده در سایت انفورماتیک بانک ملی استان مازندران نشان می دهد که نرخ رشد جذب سپرده های مؤثر بخش خصوصی در سال 1389 نسبت به سال 1388 به میزان 18درصد است. و این در شرایطی است که سایر بانک های دولتی در استان به میزان 14درصد رشد داشته که خود نشان دهنده افزایش جذب سپرده از سوی بانک ملی است.(پیوست 1) این موفقیت ریشه در چه عواملی دارد؟ آیا این عوامل از نوع انسانی است؟ یا عوامل دیگری سبب موفقیت شعب بانک ملی در تجهیز منابع شده است؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
بانک ها مانند هر بنگاه اقتصادی دیگری به دنبال کسب سود بوده و برای این منظور اولین مسأله مهم آنان چگونگی جذب منابع مالی است. از سوی دیگر مطالعات نظری نشان می دهد که بنگاه های اقتصادی برای تأمین مالی از منابع داخلی به اشکال متعدد مانند سود انباشته و فروش دارائی های کم بازده استفاده می کنند در صورت کافی نبودن منابع داخلی از منابع خارجی (بازار پول و سرمایه) از قبیل دریافت وام (استقراض)، اوراق قرضه و انتشار سهام برای تأمین مالی خود استفاده می کنند. این در حالی است که بانک های تجاری عمدتاً برای تأمین منابع مالی خود از سپرده، مشتریان استفاده می کنند این سپرده به اشکال مختلف، مانند قرض الحسنه جاری ، پس انداز، کوتاه مدت ، سپرده سرمایه بلند مدت در بانک ها وجود داشتند که مانند خون در درون شریان های بانک موجب بقای سازمانی این سازمان عظیم می شود.
از این رو با توجه به رویکردهای جدید در ساختار شورای پول و اعتبار که منجر به تأسیس بانک های خصوصی و مؤسسات مالی و اعتباری شده است موجبات فضای رقابتی را در بازار پول و سرمایه ممکن ساخته و اثراتی را بر نظام بانکی دولتی از جمله بانک ملی استان مازندران برای جذب منابع مالی جدید بوجود آورده است. بطوریکه این بانک در مقایسه با سایر نهادهای پولی و مالی استان با جذب انواع سپرده های مردم در قالب سپرده قرض الحسنه جاری، پس انداز ،کوتاه مدت و بلند مدت در سال 1389 جمعاً به میزان 16616615 میلیون در تجهیز منابع اقدام کرده است. که در مقایسه با سایر بانک های دولتی استان از فعالیت نسبتاً خوبی برخوردار بوده است. (پیوست شماره2)
بنابراین برای حفظ این موقعیت ضرورت دارد، مدیران شعب بانک های استان همواره به ساز و کارهای جدید در تجهیز منابع اندیشیده تا از دور رقابت خارج نشوند. در غیر این صورت کوتاهی و قصور در تصمیمات اساسی ممکن است بانک ها را با چالش های جدی مواجه نماید. لذا شناخت صحیح از عوامل کلیدی موفقیت شعب بانک در تجهیز منابع مالی حائز اهمیت است.
مدل مفهومی تحقیق
مدل مفهومی این تحقیق، حاصل مطالعات کتابخانه ای و با مراجعه به کارشناسان خبره1 بوده که این مدل با توجه به نظریات چن2 متشکل از عوامل کلیدی موفقیت3 که شامل کارآمدی مدیریتی، کارآمدی منابع انسانی، کارآمدی فناوری اطلاعات و ارتباطات، رضایت مشتریان و عوامل محیطی تعیین گردید.
(chen. T. Y. 1999)
اهداف تحقیق
هدف کلی تحقیق شناخت از عوامل کلیدی موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی است و اهداف اختصاصی آن عبارتند از :
1- شناسایی هر یک از عوامل تأثیر گذار در موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی
2- تعیین میزان اثرگذاری هر یک از عوامل موفقیت در تجهیز منابع مالی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

سوالات تحقیق
1- مؤلفه های مؤثر بر موفقیت شعب بانک ملی استان در تجهیز منابع مالی کدامند؟
2- ترتیب تأثیر گذاری آن چگونه است؟
قلمرو تحقیق
قلمرو موضوعی : این تحقیق مرتبط با رشته مدیر دولتی ، گرایش مالی می باشد.
قلمرو مکانی: این تحقیق در بانک ملی استان مازندران انجام شده است .
قلمرو زمانی : مرتبط با سال 91-90 بوده است .
تعریف نظری و عملیاتی واژه ها و اصطلاحات :
کارآمدی مدیریتی:منظور از کارآمدی مدیریتی،کارآیی سازمان است،کارآیی به اجرای درست کارها در سازمان مربوط می شود.یعنی تصمیماتی که با هدف کاهش هزینه ها، افزایش مقدار تولید و بهبودکیفیت محصول اتخاذ می شوند، کارآیی نسبت بازدهی به بازدهی استاندارد است.(طاهری، 1384 : 18)
کارآمدی منابع انسانی : در فعالیت های تولیدی سازمان ها و عملکرد آنها افزایش اثربخشی منابع انسانی یکی از مهم ترین اهداف سازمان ها است. بنابراین می توان گفت که سازمان ها به طور دائم و مستمر در صدد افزایش اثربخشی منابع انسانی بوده و برای افزایش بهره وری و همچنین بالا بردن ماهیت حیات کسب و کار همواره به نیروی کار توجه می نمایند.(رسولی ، 1390 : 13)
کارآمدی فناوری اطلاعات و ارتباطات: سرعت، دقت و کیفیت از جمله ویژگی های کارآمدی فناوری اطلاعات است. به طوریکه از نظر یکی از محققان کیفیت درجه ای است که یک محصول با انتظارات مشتری و مشخصات ارائه شده تطبیق دارد. (ونوس، 1380 : 265)
رضایت مشتریان: رضایت حالتی است که پس از مصرف محصول یا استفاده از خدمات ، برای مشتری حاصل می شود. ( کاوسی و سقایی ، 1384 : 5)
عوامل محیطی: منظور از عوامل محیطی در این پژوهش شامل آراستگی و موقعیت فیزیکی و مکانی استقرار شعب است .
تجهیز منابع مالی : منظور از تجهیز منابع مالی عبارت است از جذب وجوه مشتریان در قالب سپرده گذاری در بانک. ( ماجدی، 1373 : 338)
برای سنجش هریک از متغیرهای اصلی تحقیق یعنی کارآمدی مدیریتی از شاخص های:1- مشارکت در تصمیم گیری 2- ترغیب کارکنان به یادگیری کار تیمی 3- توجه به کاهش هزینه ها 4- افزایش سودآوری 5- جذب مشتریان جدید 6- ارزشیابی عملکرد 7- توجه به نتایج ارزشیابی.
و مؤلفه کارآمدی منابع انسانی از شاخص های: 1- تعهد سازمانی 2- داشتن مهارت ارتباطی 3- خلاقیت و نوآوری در کار 4- بهبود عملکرد شغلی 5- یادگیری مستمر
و مؤلفه کارآمدی فناوری اطلاعات از شاخص های : 1- بکارگیری اتوماسیون اداری 2- دریافت و پرداخت الکترونیک 3- بانکداری مجازی
و مؤلفه رضایت مشتریان از شاخص های: 1- بهبود در کیفیت خدمات 2- سرعت در انجام خدمات 3- دقت در انجام خدمات 4- پاسخگویی به نیاز مشتریان.
و مؤلفه عوامل محیطی از شاخص های: 1- آراستگی فضا و محیط شعب 2- موقعیت فیزیکی و مکان استقرار شعبه استفاده شد. سپس شاخص های قابل سنجش به صورت پرسشنامه مقایسه های زوجی (ماتریس 20×20 )تنظیم گردید و در اختیار پاسخ دهندگان قرار گرفت تا آنان میزان ارجحیت هر یک از سطرها با تک تک ستون ها را پس از مقایسه در مقیاس رتبه ای یک الی نه ارزشگذاری نمایند. بطوریکه امتیاز 1 کمترین و امتیاز 9 بیشترین میزان ارجحیت را نشان می دهد.
مقدمه
نظام بانکی دولتی ایران به عنوان مراکز مالی که اکثریت مردم با آنها سر و کار دارند. امروزه با چالش های بی شماری مواجه هستند.حضور بانک های خصوصی، ظهور بحران های مالی در سرتاسر جهان، زمزمه فعالیت بانک های خارجی و همچنین پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی، نیاز به نگرش در نحوه جذب منابع را به یک الزام تبدیل نموده است.الزامی که خود نیازمند راهبردهای متنوعی است تا بتوان به وسیله آنها بر چالش های مذکور فائق آمد. موارد بالا منشأ پیدایش راهبردهایی است که بانک های بزرگ و کوچک اما پیشرو در سرتاسر جهان را به تکاپو انداخته تا در جهت جذب منابع گام بردارند. (رسول اف، 1384)
بر این اساس بحث موضوع جذب منابع در بانک ها از اهمیت بالایی برخوردار بوده، به گونه ای که بقا و تداوم حیات و همچنین رشد و ارتقا سیستم بانکی و هر مؤسسه مالی به آن وابسته است. بنابراین شناسایی و کشف رتبه بندی مؤلفه های مؤثر بر موفقیت شعب بانک ملی در جذب منابع مالی در تداوم و ارائه ی خدمات رسانی از سوی بانک حائز اهمیت است.
این فصل از 2 بخش تشکیل شده است.بخش اول شامل پایه های نظری تحقیق است که در این بخش با توجه به متفیرهای پژوهش به مباحث نظری آن پرداخته می شود سپس در بخش دوم برخی از مهم ترین مطالعات صورت گرفته در داخل و خارج از کشور مورد بررسی قرار می گیرد و در پایان به جمع بندی و نتیجه گیری فصل پرداخته شد.
بخش اول- مبانی نظری تحقیق
پول چیست ؟
آن چیزی که از سوی عموم آحاد جامعه به عنوان وسیله پرداخت یا واسطه مبادله پذیرفته شده است و واحد محاسبه و ملاک سنجش ارزش نیز است . بعد از دوره کلاسیک ها و همزمان با بروز عدم اطمینان و عدم تعادل های گسترده در اقتصاد پول وظیفه ذخیره ارزش نیز بر عهده گرفت . (ماجدی، 1373 : 335)
چرا پول بوجود آمد؟
در ا قتصاد شبانی و معیشتی ، مناسبات تهاتری یا پایاپای ، پاسح گوی نیازهای جامعه بود. ولی به تدریج که مازاد کالاهای تولید شده می بایستی با کالاهای دیگر مبادله می شد و در مقابل نیازمندی های اشخاص هم تامین می گردید، مشکلات موجود در مبادله پایاپای بروز و ظهور نمود. (منبع قبل، ص 335)
وظایف و نقش پول در اقتصاد
پول در اقتصاد عموماً دارای سه وظیفه یا سه خاصیت به شرح زیر داشته اند:
اول- پول به عنوان وسیله مبادله : در اکثر قریب به اتفاق جوامع امروز امر مبادله کالاها و خدمات در ازای مقدار معینی پول صورت می گیرد و قیمت کالاها و خدمات چیزی جزء بیان ارزش کالاها و خدمات بر حسب پول نیست . بنابراین مهم ترین نقش پول تسهیل امر مبادله است ، به طوری که افراد با فروش کالاها و خدمات خوشان به انحاء مختلف ، معدل قیمت آنرا به پول دریافت کرده و سپس با پول به دست آمده نیازهای خود را با خرید کالاها و خدمات مرتفع می نمایند .
دوم – پول به عنوان معیار سنجش ارزش : نقش دیگر پول در اقتصاد مقایسه ارزش کالاها و خدمات مختلف با یکدیگر است ، به عبارت ساده تر با وورد پول در اقتصاد به آسانی مشخص می شود که چه مقدار از یک کالا یا خدمات دیگر باید مبادله شود . در این رابطه ارزش تمام کالاها و خدمات ابتدا با پول رایج در کشور تعیین می شود که وظیفه پول را در این مرحله می توان واحد محاسباتی همه کالاها و خدمات دانست و در مرحله بعدی است که می توان از رابطه بین دو قیمت هر دو کالا به پول مشخص شده است ارزش مبادلاتی دو کالا را با یکدیگر مقایسه نمود.
سوم- پول به عنوان وسیله حفظ ارزش: پول در صورتی می تواند دو نقش سابق خود را بخوبی ایفا کند که توانایی حفظ ارزش های اقتصادی را در قالب خودش داشته باشد . زیرا دارنده کالا و یا ارائه کننده خدمات در صورتی حاضر است در ازاء کالا یا خدمت خودش کالاها یا خدمات دیگری خریداری نماید . اگر پول فاقد این ارزش باشد هیچکس حاضر نمی شود در ازاء کالا یا خدمات پول دریافت نماید و یا اگر ارزش پول در فاصله زمانی که آن را دریافت می دارد تا زمانی که آن را هزینه می کند ، کاهش یابد ، تنها با پول بیشتری حاضر به مبادله کالای خود با پول می شود. (منبع قبل ، ص 339)
پشتوانه پول
در دوره های قبل از تاریخ پول ماهیت کالایی داشته است و ارزش آن معادل ارزش ذاتی کالایی آن بوده است پشتوانه پول موضوعیت چندانی نداشته است یا پشتوانه ارزش ذاتی آن بوده است . در اروپای قرون وسطی مردم طلا و ملزومات قیمتی خود را به صراف ها می دادند و رسید دریافت می گردند و در ماهوت به عنوان وسیله پرداخت و واسطه مبادله استفاده می کردند. در این نظام پولی پشتوانه پول طلا بود اما نه به صورت کامل بلکه معادل کسری از پول منتشر شده پشتوانه طلا وجود داشت .
بعد از این مرحله کنترل و مدیریت نقدینگی و پول در دست بانک های مرکزی قرار گرفت و دارایی های بانک مکرزی با دخالت دولت پشتوانه پول شد که جمع آن ها باید بدلی را شکل دهد که این پایه پولی از طریق ساز و کار ذخایرجزئی پول و نقدینگی در جامعه بیشتر می سازد . بانک مرکزی متناسب با میزان تولید و معاملات و با هدف ثبات ارزش پول و حجم پول در جریان را کنترل می کند . لذا پشتوانه بدل توید است.(شاکری ، 1387 : 834)
تجهیز منابع مالی
بانک می توانند تحت هر یک از عناوین ذیل به قبول سپرده مبادرت کنند :
الف) سپرده های قرض الحسنه ، سرمایه گذاری کوتاه مدت و بلند مدت
ب) روش های تشویقی اعطای جوائز نقدی یا جنسی به سپرده های قرض الحسنه، دادن حق تقدم به سپرده گذاران در استفاده از تسهیلات، تخفیف یا معافیت سپرده گذاران در پرداخت کارمزد یا حق الوکاله.
بانک ها به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش فعالیت های بخش های مختلف تولیدی و بازرگانی و خدماتی قسمتی از سرمایه یا منابع خود را بصورت مشارکت تأمین می کنند. (ماجدی، 1373 : 230)
واسطه گری مالی
واسطه های مالی دو عملکرد مهم در اقتصاد انجام می دهند. اولاً خلق بدل و اداره ساز و کار پرداخت ها، ثانیاً به هم رساندن سرمایه گذاران و پس انداز کنندگان. واسطه گری مالی عبارتست از فعالیت کسب وجوه از وام دهندگان و انتقال آن به وام گیرندگان. آنچه واسطه های مالی یا نهادهای مالی را از بقیه مؤسسات بازرگانی ممتاز می سازد این است که دارایی های آنها اغلب شامل مطالبات مالی می شود. از یک سو نهادهای مالی مطالبات مالی مستقیم، نظیر اسناد کوتاه مدت خزانه ، رهن ها و سفته های بازرگانی ممتاز را از وام گیرندگان خریداری می کنند و از سوی دیگر اسناد مالی غیر مستقیم تحت تملک خود را به وام دهندگان عرضه می کنند. بانک ها سپرده می پذیرند . سایر واسطه های مالی ، بیمه بازنشستگان یا اوراق قرضه عرضه می کنند.
شرط بقأ مستلزم آن است که واسطه های مالی در رقابت با سایر وام گیرندگان برای جلب وام دهندگان به کل موفقی عمل کنند .
واسطه های مالی تقریباً در تمام نظام های اقتصادی دوکارکرد مهم دارند. خلق پول و اداره ساز و کار پرداخت ها. در اغلب اقتصاد مالی امروزه بانک ملی یا مرجع پولی کشور ، پول را نشر می سازد و نهادهای اخباری ، پول سپرده (سپرده های پولی)4 عرضه می کند . واسطه های مالی با فراهم آوردن واحدهای مطلوب پول کاغذی و همچنین انتقال سپرده ها با دستورالعمل ها و ساز و کار پرداخت های کشور را اداره می کنند.
وظیفه اصلی بدل عمل کردن به عنوان وسیله مبادله می باشد. پول به عنوان واحد شمارش ، ذخیره ارزش و معیاری از پرداخت های آتی یا معوق نیز خدمات ارائه می دهد.
پیدایش بانکداری
لفظ بانک به قولی از واژه آلمانی ” بانک” به معنای شرکت گرفته شده و به قولی دیگر واژه ای است از ریشه ایتالیایی که در گذشته به دکه یا محل کسب صرافان در ایتالیا قدیم اطلاق می شده که اصطلاحاً “بانکو” نام داشته است. (ماجدی ، 1373 : 163)
سابقه بانکداری در ایران
در ایران پیش از دوره هخامنشی ، صرافی به صورت کاملاً ابتدایی وجود داشت ، ولی در انحصار معابد و شاهزادگان بود. بعد از دوره هخامنشی که تجارت و کسب و کار رونق بسیار گرفت و پول مسکوک رواج یافت بانکداری نیز رو به توسعه گذاشت.
در زمان ساسانیان ، بانکداری در ایران توسعه زیادی پیدا کرد. برات و چک از زبان پهلوی گرفته شده و در عرصه ساسانیان هم معمول بوده است.
با ورود اسلام به ایران فعالیت بانکداری ربوی وقوف شد. (ماجدی، 1373 :168)
ایجاد بانک های ایرانی
فکر تأسیس یک بانک جدید با سرمایه و مدیریت ایرانی بدواً در سال 1285 ه . ش یعنی ده سال قبل از تأسیس بانک شاهنشاهی ایران بوجود آمد. در آن زمان پیشنهادی از سوی حاج محمد حسین امین دارالضرب که یکی از صرافان بزرگ و روشن بین بود به ناصرالدین شاه داده شد. در این پیشنهاد به تأسیس یک بانک ایرانی با سرمایه مشترک دولت و ملت اشاره و تأکید شده بود اما این طرح متأسفانه مورد توجه قرار نگرفت.
پس از استقرار مشروطیت ، نمایندگان اولین دوره مجلس شورای ملی تأسیس گردید یک بانک ملی را خواستار شدند و حتی اعلامیه تأسیس بانک مزبور نیز چاپ و منتشر گردید.
ایجاد بانک های خصوصی در ایران
با تصویب اولین طرح برنامه عمرانی در سال 1327 ، احتیاج بیشتری بوجود مؤسسات اعتباری در سراسر کشور احساس گردید. در این زمان بود که دولت به منظور کمک مالی به بنگاه های تولیدی خصوصی پیشقدم شدو در تیرماه 1328 به تأسیس بانک برنامه اقدام کرد. سپس بانک بازرگانی ایرانی به عنوان اولین بانک خصوصی ایران با استفاده از مقررات قانونی تجارت و به صورت شرکت سهامی در بهمن ماه 1328 تأسیس شد و از اسفند ماه همان سال شروع به فعالیت بانکی کرد. این بانک زمینه تأسیس بانک های دیگری را فراهم آورد که به سرمایه ایرانی و با سرمایه مشترک ایرانی و خارجی در سال های بعد ، در کشور بوجود آمدند. مطالعه چگونگی تأسیس بانک ها نیز نشان می دهد که بیشتر اینها به دست عده ای از ثروتمندان و سرمایه داران کشور تأسیس شد که در عین حال مالک واحدهای بزرگ تولیدی و تجاری هم بودند و انگیزه اصلی شان ایجاد ارتباط مالی مستقیم میان این بانک ها و واحدهای تجاری- صنعتی مذکور بود تا به این وسیله ازاعتبارات وسیع شبکه بانکی استفاده می کنند.
بانک ملی ایران
فکر ایجاد یک بانک ملی ایرانی در زمان ناصرالدین شاه و قبل از استقرار مشروطیت مورد توجه قرار گرفت. قانون اجازه تأسیس بانک ملی ایران در تاریخ 14 اردیبهشت ماه 1306 از تصویب نهایی مجلس شورای ملی گذشت و دولت مکلف شد که بانکی مرسوم به بانک ملی ایران تأسیس کند . سرمایه اصلی بانک 15 میلیون تومان تعیین گردید ولی قرار شد برای سرمایه اولیه ، دولت مبلغی که از 5 میلیون تومان بیشتر نباشد از محل ودیعه خود به بانک بسپارد. طبق اساسنامه ای در خرداد 1307 سرمایه اولیه بانک دو میلیون تعیین گردید و بانک ملی در 17 شهریور 1307 رسماً افتتاح شد.
اهداف سیاست پولی
حاجت به تأکید نیست که سیاست پولی جزئی از ” سیاست اقتصادی ” کشور است . به عبارت دیگر سیاست پولی جزئی است از یک سیاست گذاری کلی تر که در آن ، سیاست مالی ، درآمدی ، فرهنگی ، آموزشی و غیره هر کدام جای ویژه خودش را دارد.
عمده ترین اهداف سیاست پولی در اقتصاد را می توان (1) تسریع رشد اقتصادی ، (2) ایجاد اشتغال کامل ، (3) تثبیت سطح عمومی قیمت ها و (4) ایجاد تعادل در موازنه پرداخت های خارجی به شمار آورد.
ابزارهای سیاست پولی در بانک
الف)جذب سپرده ب) اعطای تسهیلات بانکی
جذب سپرده ها : برای جمع آوری و جلب و جذب سپرده های اشخاص و بانک از دو طریق : 1- جوایز و امتیازات متعلق به سپرده های قرض الحسنه 2- تخفیف یا معافیت نرخ حق الوکاله سپرده های سرمایه گذاری.
1- اعطای جایزه به سپرده های قرض الحسنه و قایل شدن امتیازاتی برای دارندگان این حساب ها، چنانچه به نحو درستی به کار گرفته شود. ابزار نیرومندی در جلب و جذب سپرده هاست. بدیهی است که انتخاب نوع جایزه ، زمان اعطای آن و عوامل دیگری از این قبیل در میزان تأثیر کاربرد این ابزار اهمیت دارد.
2- بانک ها بطوریکه در قانون پیش بینی شده است می توانند بابت بکارگیری سپرده های سرمایه گذاری حق الوکاله دریافت کنند. بدیهی است که هر چقدر حق الوکاله دریافتی بانک کمتر باشد ، سود سپرده ها بیشتر خواهد بودو لذا سپرده بیشتری جذب می شودو بالعکس. (ماجدی، 1373: 271)
انواع سپرده های قرض الحسنه
سپرده قرض الحسنه جاری : سپرده گذاران می توانند با استفاده از چک از حساب خود برداشت کنند و بانک به محض رویت چک باید مبلغ آن را پرداخت نماید.
سپرده قرض الحسنه پس انداز نیز از نظر نحوه دریافت و پرداخت مشابه حساب مذکور است البته با استفاده از دفترچه و ابزار برداشت جدید یا نقد کارت های اعتباری و … بانک طبق قانون می توانند به منظور جذب و تجهیز سپرده های قرض الحسنه هر یک از امتیازات زیر را به سپرده گذاران اعطأ نمایند :
1- اعطای واریز غیر ثابت نقدی یا جنسی
2- تخفیف یا معافیت سپرده گذاران از پرداخت کارمزد و یا حق الوکاله
3- دادن حق تقدم به سپرده گذاران برای استفاده از تسهیلات بانکی
سپرده های سرمایه گذاری مدت دار
این عنوان به سپرده هایی اطلاق می شود که بانک ها بصورت سپرده های سرمایه گذاری مدت دار از مردم قبول می کنند. سپرده های سرمایه گذاری مدت دار که بانک در برکار گرفتن آنها وکیل است ، در امور مشارکت ، مضاربه، مزارعه ، مسافات ، معاملات سلف ، معاملات اقساطی ، سرمایه گذاری مستقیم، اجاره به شرط تملیک، جعاله و … استفاده می شود. منافع حاصل از عملیات مزکور بر اساس قرار داد منعقده بین صاحبان سپرده های سرمایه گذاری و بانک تقسیم می شود.(ماجدی،1373 :223 ).

تسهیلات اعطای بانک
1- قرض الحسنه اعطائی: عقدیست که به موجب آن یکی از طرفین (قرض دهنده) مقدار معینی از مال خود را به طریف دیگر (قرض گیرنده) تملیک می کند مشروط بر این که قرض گیرنده مثل و بیا در صورت عدم امکان قیمت آن را به قرض دهنده رد نماید.
2- مضاربه : قرارداد تجاری است که بین بانک و شخص حقیقی و یا حقوقی دیگر برای اجرای امور تجاری منعقد می گردد. در این قرار داد بانک عهده دار تأمین منابع (سرمایه) لازم و طرف دیگر عهده دار انجام کار برای اجرای امور تجارت می شود.
3- مزارعه : قرار دادی است که به موجب آن، بانک زمینی را که مالک آن بوده و یا به هر عنوان مجاز در تصرف و بهره برداری از آن باشد، برای مدت معینی به شخص حقیقی یا حقوقی می دهد که در آن زراعت کرده و حاصل را تقسیم کند.
4- مسافات : معامله ای است بین صاحب درخت و امثال آن با عامل ، در مقابل حصر مشاع معین از ثمره واقع می شود ثمره اعم است از میوه ، برگ و گل و غیره .
5- مشارکت مدنی : عبارتست از درآمیختن سرمایه نقدی و یا جنسی . متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی متعدد به نحو مشاع و به منظور انتباع طبق قرار داد. مشارکت مدنی توسط بانک ها صرفاً به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای فعالیت های تولیدی ، بازرگانی و خدماتی باز خواهد بود.
6- مشارکت حقوقی : عبارتست از تأمین قسمتی از سرمایه شرکت های سهامی جدید و یا خرید قسمتی از سهام شرمت های سهامی موجود توسط بانک ها.
7- سرمایه گذاری مستقیم : سرمایه گذاری مستقیم عبارتست از تأمین سرمایه لازم برای اجرای طرح های تولیدی و عمرانی انتفاعی توسط یک یا چند بانک بدون مشارکت اشخاص حقیقی و یا حقوقی دیگر.
8- معاملات سلف: بانک ها می توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای امور تولیدی ، محصولات واحدهای تولیدی را پیش خرید کنند.
9- فروش اقساط وسایل، ماشین آلات و تأسیسات : بانک ها می توانند به منظورایجاد تسهیلات لازم برای امور تولیدی و خدماتی،وسایل، ماشین آلات و تأسیسات را که عمر مفید آنها بیش از یک سال است بنا به درخواست کتبی متقاضیان و تعهد آنها مبنی بر خرید کالای مورد درخواست ، خریداری نموده به متقاضی بصورت اقساطی بفروشد.
10- اجاره به شرط تملیک : عقد اجاره ایست که در آن شرط شده باشد مستأجر در پایان مدت اجاره ، عین مستأجر ، را مالک گردد.
11- جعاله : عبارتست از التزام شخص به ازای عوض (مبلغ) در مقابل عمل شخص.طرفی که عمل را انجام می دهد عامل، طرفی که تعهد پرداخت اجرت (کارمزد) را می نماید جاعل می نامند.
12- فروش اقساطی مسکن: منظور از فروش اقساطی مسکن عبارتست از واگذاری زمین به بهای معلوم به غیر ، به ترتیبی که تمام یا قسمتی از بهای مزبور به اقساط مساوی و یا غیر مساوی در سر رسید یا سر رسیدهای معین دریافت گردد.
13- فروش اقساطی مواد اولیه ، لوازم یدکی و ابزار کار: بانک ها می توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی اعم از این که متعلق به شخص حقیقی و یا حقوقی باشد، مواد اولیه و لوازم یدکی و ابزار کار مصرفی و سایر نیازهای اولیه مورد احتیاج این واحد ها را خریداری و به صورت اقساطی به متقاضی بفروشند.
14- رده دین (خرید دین): بانک ها می توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای واحدهای تولیدی ، بازرگانی و خدماتی ، اسناد اوراق تجاری متعلق به این قبیل واحدها را تنزیل نمایند. منظور اسناد تجاری اسناد اوراقی است که ناشی از معاملات تجاری باشد. (منبع قبل صفحه 225).
اکنون ضرورت دارد در خصوص مباحث نظری متغیرهای پژوهش مطالبی ارائه شود :
کارآمدی مدیریتی
وقتی از کارآمدی مدیریتی در سازمان ها سخن به میان می آمد، منظور کارآیی سازمان است. کارآیی به اجرای درست کارها در سازمان مربوط می شود. یعنی تصمیماتی که با هدف کاهش هزینه ها، افزایش مقدار تولید و بهبود کیفیت محصول اتخاذمی شوند. کارایی نسبت بازدهی به بازدهی استاندارد. است .(طاهری،1384: 18) از این رو دراینجا لازم است مؤلفه هایی که شمار کارآمدی مدیریتی را مورد سنجش قرار می دهند مورد بررسی قرار گیرد.
مشارکت در تصمیم گیری
ارائه تعریفی جامع از مشارکت مشکل است زیرا این اصطلاح در فرهنگ های مختلف و در نظام های مختلف روابط کار معنی یکسانی ندارد. و به عبارت دیگر ، مشارکت در تصمیم گیری مفهومی واحد تصور می شود، اما به روشهای مختلف به عمل می آید. (کاتن و همکاران ، 1988)
همت (1979) استدلال می کند که کوشش برای تعریف مشارکت کارکنان اغلب با سردرگمی و مشکلات همراه است و می گوید که مشارکت موضوعی ماندگار با معانی مختلف است. انگاره اصلی آن است که افراد باید در تصمیم هایی که از آنها تأثیر می پذیرند حرفی برای گفتن داشته باشند.
مشارکت در مجموع بر حسب قلمرو آن به سه دسته عمده قابل تفکیک است :
1- مشارکت سیاسی که در آن بر درگیر شدن مردم در اداره امور جامعه تأکید می شود.
2- مشارکت مالی که در آن شرکت مالی افراد در فعالیت های اقتصادی مورد نظر است.
3- مشارکت مدیریتی که تضمین درگیر شدن افراد در فرآیندهای تصمیم گیری مدیریت است که در این متن مفهوم مشارکت در مدیریت مورد نظر است.
تعریف مشارکت را می توان به شرح ذیل طبقه بندی کرد :
1) مشارکت به مثابه نفوذ / کنترل
گروهی از نویسندگان در تعریف مشارکت در نفوذ و کنترل تأکید می کنند و مشارکت را فرآیندی مورد توافق می دانند که از طریق آن کارکنان تا در بر تصمیم های مدیریت اثر بگذارند. (کلارک و همکاران ، 1974 ، داکر ، 1974 ، الیوت ، 1978)
2) مشارت به مثابه ادراک :
مشارکت عبارتست از ” ادراک فرد از میزان نفوذی که روی تصمیم گیری دارد در مقایسه با میزان نفوذ واقعی وی در تصمیم گیری” .(رهنورد ، 1385 : 23)
3) مشارکت به مثابه تصمیم گیری مشرک :
نویسندگانی که مشارکت را بر حسب “تصمیم گیری مشترک” تعریف کرده اند. (لاک ، شوبجر و لانام، 1988) معتقدند که مشارکت تصمیم گیری مشترک است خواه بین مدیر با زیر دست یا مدیر و گروهی از کارکنان
4) مشارکت به مثابه ابعاد به هم مرتبط :
عبارتست از فرآیند درگیر شدن کارکنان در تصمیم های راهبردی / تاکتیکی سازمان که به صورت رسمی / غیر رسمی در شکل مستقیم / غیر مستقیم و با درجه ، سطح و حدود مشخص اتفاق می افتد. این تعریف با تأکید “وجه مشارکت” میزان نفود کارکنان را بر تصمیم گیری و قلمرو مشارکت واقعی مشارکت به حساب می آورد. (رهنورد، 1385 : 24)
5) مشارکت به عنوان سبک مدیریت :
سبک مدیریت، الگوهای رفتاری است که مدیریت در برنامه ریزی، سازماندهی ، رهبری و نظارت اتخاذ می کند. بنیاد و اساس سبک مدیریت مشارکتی این اعتقاد است که کارکنان می توانند در طراحی محیط کارشان سهمی داشته باشند. بنابراین مراد از مدیریت مشارکتی اعمال مدیریت بر اصل مشارکت است. به عبارت دیگر، مدیران با سبک مدیریت مشارکتی در انجام یک وظایف مدیریتی یعنی برنامه ریزی ، سازماندهی ، به کارگماری رهبری و نظارت ؛ اصل مشارکت را در نظر می گیرد.


دیدگاهتان را بنویسید